Kenevirden Gelen CBD, Eroin Aşermesini Azaltabilir mi?

Bağımlılıkta en zor anlardan biri, kişinin maddeyi bıraktıktan sonra onu hatırlatan görüntü, ortam veya kokularla karşılaşmasıdır. Bu uyaranlar aşermeyi ve kaygıyı tetikleyebilir. Kişi tekrar kullanma isteği duyabilir. Bu durum nüks riskini artırabilir.

Peki kenevir bitkisinden gelen CBD, bu aşermeyi azaltabilir mi? American Journal of Psychiatry’de 2019’da yayımlanan bir çalışma bu soruyu araştırdı. Çalışma önemlidir, çünkü çift kör, randomize ve plasebo kontrollü bir tasarıma sahiptir. Yani katılımcılar rastgele gruplara ayrıldı, kimin CBD kimin plasebo aldığı gizli tutuldu ve sonuçlar karşılaştırıldı.

Ama en başta sınırı net koymak gerekir: Bu çalışma, CBD’nin eroin bağımlılığını tedavi ettiğini göstermez. Çalışma, CBD’nin belirli koşullarda uyuşturucu ipuçlarına bağlı aşerme ve kaygıyı azaltıp azaltmadığını test etti.

Çalışma Neyi Araştırdı?

Çalışmanın tam adı, “Cannabidiol for the Reduction of Cue-Induced Craving and Anxiety in Drug-Abstinent Individuals With Heroin Use Disorder” şeklindedir. PubMed kaydı ve American Journal of Psychiatry özeti, çalışmanın eroin kullanım bozukluğu olan, maddeyi bırakmış kişilerde yapıldığını bildirir.

Araştırmacılar şu soruya baktı: CBD, eroini hatırlatan görüntü ve uyaranlara karşı oluşan aşerme ve kaygıyı azaltabilir mi?

Buradaki önemli kavram “cue-induced craving” ifadesidir. Türkçeye “ipucuna bağlı aşerme” diye çevrilebilir. Bu, kişinin maddeyi hatırlatan bir görüntü, ortam veya nesneyle karşılaşınca tekrar kullanma isteği duyması anlamına gelir.

CBD Nedir, THC’den Farkı Ne?

CBD, kenevir bitkisinde bulunan bir kannabinoiddir. THC de kenevir bitkisinde bulunan başka bir kannabinoiddir. Fakat ikisi aynı şey değildir.

THC, sarhoş edici ve algıyı değiştirebilen etkilerle ilişkilidir. CBD ise THC gibi sarhoş edici etki oluşturmaz. Bu fark önemlidir. Çünkü bu çalışmada incelenen madde THC değil, CBD’dir.

Ancak bu bilgi yanlış anlaşılmamalıdır. CBD’nin sarhoş edici etki oluşturmaması, zararsız olduğu veya herkesin denetimsiz kullanabileceği anlamına gelmez. CBD ilaçlarla etkileşebilir, yan etki oluşturabilir ve tıbbi kararların yerine geçmez.

Çalışma Nasıl Yapıldı?

ClinicalTrials.gov kaydına göre çalışma NCT02539823 numarasıyla kayıtlıdır. Kayıtta çalışma, opioid bağımlılığı alanında yürütülen bir Faz 2 klinik araştırma olarak yer alır. Kayıtta toplam kayıtlı katılımcı sayısı 45 olarak bildirilmiştir.

Çalışmada katılımcılar üç gruba ayrıldı:

• 400 mg CBD alan grup
• 800 mg CBD alan grup
• Plasebo alan grup

Plasebo, dışarıdan gerçek ürüne benzeyen ama etkin madde içermeyen kontrol ürünüdür. Böylece araştırmacılar, görülen etkinin gerçekten CBD ile bağlantılı olup olmadığını daha iyi ölçebilir.

Araştırmacılar katılımcılara nötr görüntüler ve eroin kullanımını çağrıştıran görüntüler gösterdi. Sonra aşerme, kaygı, duygu durumu, bilişsel ölçümler ve bazı fizyolojik değerler incelendi. American Journal of Psychiatry özeti, etkinin kısa süreli ölçümlerde ve son CBD dozundan 7 gün sonraki bazı ölçümlerde değerlendirildiğini bildirir.

Ne Bulundu?

Çalışmanın temel bulgusu şudur: CBD alan gruplarda, uyuşturucu ipuçlarına bağlı aşerme ve kaygı plaseboya göre anlamlı şekilde daha düşük bulundu.

Bu etki yalnızca kişinin kendini nasıl hissettiğiyle sınırlı değildi. American Journal of Psychiatry özetine göre CBD, bazı stresle ilişkili fizyolojik ölçümlerde de azalma gösterdi. Bunlar arasında kalp hızı ve tükürük kortizolü yer aldı. Kortizol, stresle bağlantılı bir hormondur.

Çalışmada ayrıca ciddi yan etki bildirilmedi. Bilişsel ölçümlerde anlamlı olumsuz etki görülmediği de raporlandı. Fakat bu sonuçlar dikkatli yorumlanmalıdır. Çünkü çalışma küçük ve keşifsel niteliktedir.

Neden Önemli?

Opioid kullanım bozukluğunda nüks riski çoğu zaman aşerme ve stresle bağlantılıdır. Kişi maddeyi bırakmış olsa bile, onu hatırlatan uyaranlar güçlü bir istek doğurabilir. Bu nedenle aşerme ve kaygıyı azaltmaya yönelik yeni araştırmalar önemlidir.

Bu çalışma, CBD’nin bu alanda yardımcı tedavi adayı olarak araştırılabileceğini gösterir. Yani CBD, gelecekte uzman hekim gözetiminde yürütülen tedavi modelleri içinde incelenebilir.

Ancak bu, bugünden “CBD bağımlılığı tedavi eder” demek değildir. Bilimde umut veren bir bulgu ile kesin tedavi kanıtı aynı şey değildir.

Neden Tedavi Bulundu Denemez?

Bu çalışmanın güçlü yanı, randomize ve plasebo kontrollü olmasıdır. Fakat sınırlamaları da vardır.

Öncelikle örneklem küçüktür. ClinicalTrials.gov kaydında 45 kayıtlı katılımcı bildirilir. Bu sayı, büyük klinik kararlar için yeterli değildir. İkinci olarak çalışma keşifsel niteliktedir. Yani daha büyük araştırmalar için yol gösterici olabilir, fakat tek başına kesin sonuç vermez.

Üçüncü olarak çalışma uzun dönem bağımlılık sonuçlarını kanıtlamaz. Şu sonuçlar bu çalışmayla gösterilmiş değildir:

• Eroin kullanımının tamamen bırakılması
• Uzun dönem nüksün önlenmesi
• Tedavide kalma oranlarının artması
• Ölüm riskinin azalması
• Standart tedavilere üstünlük

Bu yüzden en doğru ifade şudur: CBD, eroin kullanım bozukluğu olan bazı kişilerde uyuşturucu ipuçlarına bağlı aşerme ve kaygıyı azaltma potansiyeli göstermiştir. Ancak bağımlılığı tedavi ettiği kanıtlanmamıştır.

Standart Tedavilerin Yeri

Opioid kullanım bozukluğu ciddi bir sağlık sorunudur. Tedavi, uzman hekimler ve ruh sağlığı profesyonelleri tarafından planlanmalıdır.

Bugün opioid kullanım bozukluğunda kullanılan standart yaklaşımlar arasında buprenorfin, metadon, naltrekson, psikososyal destek ve bağımlılık tedavi programları yer alır. Bu yöntemlerin amacı kişinin güvenliğini artırmak, nüks riskini azaltmak ve yaşamını yeniden düzenlemesine yardımcı olmaktır.

CBD bu tedavilerin yerine geçmez. Araştırma konusu olabilir, yardımcı tedavi adayı olabilir, fakat denetimsiz ürün kullanımı veya kendi kendine tedavi anlamına gelmez.

Sonuç

2019’da yayımlanan bu çalışma, CBD’nin eroin kullanım bozukluğu olan kişilerde uyuşturucu çağrıştıran uyaranlara bağlı aşerme ve kaygıyı azaltabileceğini gösterdi. Etki, bazı ölçümlerde son CBD dozundan 7 gün sonrasına kadar devam etti. Stresle ilişkili bazı fizyolojik ölçümlerde de azalma görüldü.

Fakat sonuç sınırlıdır. CBD’nin eroin bağımlılığını tedavi ettiği gösterilmemiştir. Çalışma küçük ve keşifsel niteliktedir. Daha büyük, daha uzun süreli ve gerçek tedavi sonuçlarını ölçen klinik araştırmalara ihtiyaç vardır.

En dengeli mesaj şudur: CBD, eroin aşermesini azaltma konusunda umut veren bir araştırma alanıdır. Ancak umut, tedavi kanıtı demek değildir.

Uyarı

Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır. Tıbbi tavsiye değildir. CBD, kenevir veya kannabinoid içeren ürünler opioid veya eroin bağımlılığı tedavisi için hekim gözetimi olmadan kullanılmamalıdır. Opioid kullanım bozukluğu ciddi ve ölümcül sonuçları olabilen bir sağlık sorunudur. Tedavi yalnızca bağımlılık alanında uzman hekimler ve ruh sağlığı profesyonelleri tarafından planlanmalıdır. Türkiye’de kenevir ve kenevirden elde edilen ürünlerin temini, bulundurulması, kullanımı ve üretimi mevzuata tabidir. Mevzuata aykırı işlemler ciddi hukuki sonuçlar doğurabilir.