Meksika Kenevir Düzenlemesi: Tıbbi ve Endüstriyel Pazar Rehberi

Meksika, kenevir konusunda Yüksek Mahkeme kararlarıyla şekillenen, ancak yasama tarafında bir türlü tamamlanamayan sıra dışı bir süreç yaşıyor. Bu yazıda ülkenin tıbbi, keyfi ve endüstriyel/ticari kenevir tablosunu güncel durumuyla ele alıyoruz. Ülkelerin karşılaştırmalı yasal durumu için kenevirin yasal haritası yazımıza bakabilirsiniz.

Tıbbi Kenevir

Meksika, tıbbi kenevir konusunda erken adım atan ülkelerden biri. Hükümet 2017’de tıbbi amaçlı kullanımı yasallaştırdı; uygulama yönetmeliklerinin oturması ise birkaç yıl aldı ve süreç 2021’de netleşti. Bugün doktorlar kenevir türevi ilaçları reçete edebiliyor, eczaneler bu ürünleri yasal olarak satabiliyor ve Sağlık Bakanlığı süreci denetliyor. Ürünlerin THC oranları kontrol ediliyor ve ithalat için izinler veriliyor. Yani tıbbi pazar aktif durumda.

Keyfi Kullanım: Anayasal Hak, Ama Edinme Yolu Belirsiz

Meksika’nın keyfi kullanım tablosu, Yüksek Mahkeme (SCJN) kararlarıyla şekillendi. SCJN, 2021’de verdiği genel geçersizlik kararıyla (Declaratoria General de Inconstitucionalidad 1/2018), yetişkinler için keyfi kenevir kullanımının mutlak yasağını anayasaya aykırı buldu. Bunun anlamı şu: kişisel kullanım anayasal olarak korunuyor, ancak bu, otomatik bir serbestlik değil, bireysel idari izinlere (COFEPRIS) dayanan bir süreç.

Bu noktada iki yaygın yanlış bilgiyi düzeltmek gerekiyor:

• Bulundurma eşiği 5 gramdır, 28 gram değil. Genel Sağlık Yasası’nın 478. maddesine göre kişisel kullanım için cezasızlık eşiği 5 gram. Sık dolaşan “28 gram” rakamı, 2020-2021’de Senato’da görüşülen ama hiçbir zaman yasalaşmayan bir tasarının önerisidir; yürürlükte değildir. Eşik konusunda SCJN düzeyinde tartışmalar sürse de fiilen geçerli sayı 5 gramdır.
• Kişisel kullanım hakkı, yasal bir satın alma kanalı anlamına gelmiyor. Kullanım anayasal olarak korunsa da, bunu yasal yoldan temin edecek bir perakende sistem yok; bu, “kullan ama yasal edinme yolu belirsiz” biçiminde bir boşluk yaratıyor.

Evde yetiştirme de aynı mantıkla işliyor: kişisel amaçlı yetiştirme ancak bireysel COFEPRIS izinleriyle mümkün, genel ve otomatik bir hak değil. Yetiştirilen ürün yalnızca kişisel kullanım için; satışı yasak.

Ticari Pazar: Kongre’nin Çıkaramadığı Yasa

Meksika’nın ekonomik potansiyeli (elverişli iklim, ABD pazarına yakınlık) sık sık “dev bir ticari pazar” beklentisiyle anılıyor. Ancak gerçek tablo bu beklentiyle örtüşmüyor:

• Kongre, Yüksek Mahkeme kararlarına rağmen bugüne kadar kapsamlı bir ticari kenevir düzenlemesi çıkarmadı; Federal Kenevir Düzenleme Yasası komisyon aşamasında takılı kaldı.
• 2026 itibarıyla yasal bir perakende satış noktası ya da sosyal kulüp temelli ticari pazar bulunmuyor.
• Ticari/endüstriyel ölçekli yetiştirme, kapsamlı bir çerçeve olmadığı için hâlâ düzenlenmiş değil.

Bu nedenle “ticari pazar büyük bir patlamaya hazırlanıyor” türü değerlendirmeler, fiili hukuki duruma değil, gerçekleşmemiş beklentilere dayanıyor. Mevcut mekanizma, ticari bir pazar değil, mahkeme kararlarına dayanan idari izin sistemidir.

Yasal Sürecin Geleceği

Meksika’da tablo, “mahkeme yasakları kaldırıyor ama Kongre düzenlemeyi tamamlamıyor” biçiminde bir açmaza işaret ediyor. Yasa yapıcıların gerekçeleri arasında uyuşturucu kartellerinin etkisini kırmak, yasal pazar üzerinden vergi geliri elde etmek ve küçük çiftçileri korumak yer alıyor. Ancak kapsamlı düzenleme çıkmadıkça, bu hedeflerin fiiliyata geçmesi mümkün görünmüyor.

Sonuç

Meksika’nın kenevir tablosu üç katmanlı: tıbbi kullanım yasal ve işliyor; keyfi kullanım anayasal olarak korunuyor ama yalnızca idari izin temelinde ve yasal bir satın alma kanalı olmadan; ticari pazar ise Kongre bir yasa çıkarmadığı için hâlâ mevcut değil. Bu nedenle Meksika’yı “yasallaşmayı tamamlamış dev bir pazar” olarak değil, “mahkeme kararlarıyla açılmış ama yasama boşluğu nedeniyle yarım kalmış bir çerçeve” olarak değerlendirmek daha doğru.