Tıbbi Kenevir

Kenevir Mevzuatı

Kenevirin Yasal Haritası: Hangi Ülkeler Ne Adımlar Attı?

Süleyman G. Özdemir

Kenevirin Yasal Haritası: Hangi Ülkeler Ne Adımlar Attı? kapak görseli

Kenevirle ilgili “hangi ülkede yasal?” sorusunun tek bir cevabı yok. Aynı ülke içinde bile kenevir lif üretimi için tamamen serbest, tıbbi kullanım için reçeteye bağlı, keyfi kullanım için ise suç olabilir - üçü aynı bitkiden söz etse de üç ayrı hukuki rejime tabidir. Bu yazı, ülke ülke değil, kategori kategori bir karşılaştırma sunuyor: aşağıdaki tablo 32 ülkeyi altı ayrı başlıkta (endüstriyel/tıbbi/keyfi × yetiştirme/kullanım) karşılaştırıyor, her hücre birincil veya yarı-birincil bir kaynağa dayanıyor.

Dört Farklı Model

Ülkelerin kenevire yaklaşımı kabaca dört modelde toplanabiliyor - ve çoğu ülke bunlardan yalnızca birini değil, kategoriye göre birkaçını aynı anda uyguluyor:

  1. Yalnızca tıbbi model. Kullanım hekim reçetesiyle, belirli hastalıklarla sınırlı. Almanya, Polonya, Çek Cumhuriyeti gibi ülkelerin çoğunluğu bu modelde - ama “yasal” olmak erişimin kolay olduğu anlamına gelmiyor: Yunanistan’da yasa 2017’de geçti, ilk reçete ancak 2024’te yazıldı; İspanya’da benzer bir düzenleme 2022’de siyasi onay aldı, fiilen 2025 sonunda yürürlüğe girdi.

  2. Tam yasallaşma. Yetişkinler için üretim, satış ve tüketim düzenlenmiş bir pazar üzerinden serbest. Uruguay (2013, dünyada ilk), Kanada (2018) ve Malta/Almanya/Çek Cumhuriyeti gibi son dönemde bu yönde adım atan bir grup Avrupa ülkesi bu modelde. Ama “tam yasallaşma” da tek tip değil: Uruguay’da eczane+ev yetiştirme+kulüp olmak üzere üç kanal var, Çek Cumhuriyeti’nde (Ocak 2026’dan itibaren) yalnızca kişisel ekim serbest, ticari satış hâlâ yok.

  3. Tolerans/kişisel doz politikası. Kullanım veya küçük miktar bulundurma suç değil ya da kovuşturulmuyor, ama satın alma kanalı ya çok dar ya da hiç yok - kullanıcı, yasal bir tedarik kaynağı olmadan “izin verilen” bir şey yapıyor. Hollanda’nın ünlü “gedoogbeleid”i (coffeeshop’lar suç kovuşturulmuyor, ama teknik olarak kenevir hâlâ yasa dışı), Kolombiya ve Peru’nun “dosis personal” doktrinleri, Belçika’nın 2003’ten beri süren 1-bitki toleransı bu modele örnek. Gürcistan ve Meksika’da işin ilginç bir varyantı var: tüketim/bulundurma anayasal olarak korunuyor ama yetiştirme veya satın alma ayrı ve hâlâ suç - yani yasal olarak kullanma hakkınız var, ama yasal bir edinme yolunuz yok.

  4. Endüstriyel öncelik. Bazı ülkeler tıbbi veya keyfi kullanıma hiç dokunmadan, düşük-THC endüstriyel kenevirde (lif, tohum, ihracat) agresif bir politika izliyor. Kuzey Makedonya’nın Almanya’ya kenevir ihracatı 2024’ten 2025’e (ilk 3 çeyrek) %116 arttı; Yunanistan tıbbi kenevir üretiminde Avrupa’nın en büyüğü olmayı hedefliyor. Bu ülkelerde yerli tüketici erişimi genellikle üretim kapasitesinin çok gerisinde kalıyor.

Neden Ülkeden Ülkeye Bu Kadar Farklı?

Üç ana etken var:

1961 Tek Sözleşme (Single Convention on Narcotic Drugs). Keneviri uluslararası düzeyde kontrollü madde sayan bu BM sözleşmesi hâlâ yürürlükte; imzacı ülkeler keyfi kullanımı tam serbest bırakırken bile sözleşmeyle çelişmemek için “satış/ticaret” ile “kişisel kullanım”ı hukuken ayrı tutmak zorunda kalıyor - Hollanda, Kolombiya, Uruguay’daki karmaşık ayrımların kaynağı büyük ölçüde bu.

AB düzenlemeleri ve THC eşiği farkları. Avrupa Birliği’nde endüstriyel kenevir için standart eşik %0,3 THC olsa da, ülkeler kendi ulusal eşiklerini belirleyebiliyor: Danimarka %0,2 gibi daha katı bir sınır uygularken, Çek Cumhuriyeti %1’e kadar izin veriyor - AB içinde bile “endüstriyel kenevir” tanımı tek tip değil.

Ulusal politik iklim. Kolombiya’da tam ticari yasallaşma tasarısı Senato’da defalarca reddedildi; buna karşın Ekim 2025’te Decreto 1138/2025 ile kuru kenevir çiçeğinin eczanelerde reçeteyle satışına ilk kez izin verildi ve yeni bir rekreasyonel yasallaştırma tasarısı (PL 023/2025) Mayıs 2026’da Temsilciler Meclisi’nin ilgili komisyonundan geçti (sonucu belirsiz). Polonya’da hükümet 2023 seçim öncesi reform sözü verdi ama Şubat 2025’te resmen geri adım attı (kamuoyu desteği %73’e rağmen); Meksika’da Yüksek Mahkeme kararlarına rağmen Kongre hiçbir zaman kapsamlı bir düzenleyici yasa çıkarmadı. Mahkeme kararı ile yasama arasındaki bu makas, birçok ülkede “yasal ama düzenlenmemiş” bir ara duruma yol açıyor.

Son Bir Yılda Neredeyse Her Şey Değişti

Bu tabloyu hazırlarken en çok dikkatimizi çeken şey, kaç ülkenin son 12 ay içinde köklü bir değişiklik yaşadığı oldu:

  • Türkiye - 20 Temmuz 2025’te TBMM’den geçen yasa ve 31 Ocak 2026’da yayımlanan yönetmelikle, kenevirden elde edilen tıbbi ürünlerin eczanelerde reçeteyle satışı yasal hale geldi.
  • ABD - 23-28 Nisan 2026’da Adalet Bakanlığı ve DEA, eyalet lisanslı tıbbi kenevir ürünlerini federal düzeyde Schedule I’den Schedule III’e indirdi. Rekreasyonel kullanımı da kapsayacak daha geniş bir yeniden sınıflandırma süreci Haziran-Temmuz 2026’da duruşma aşamasında, karar henüz açıklanmadı.
  • Japonya - Aralık 2024/Mart 2025 reformu, dünyanın en katı rejimlerinden birini kısmen modernize etti: kenevir kaynaklı ilaçlar (Epidiolex dahil) tarihte ilk kez yasal hale geldi.
  • Çek Cumhuriyeti - 1 Ocak 2026’dan itibaren kişisel ekim ve bulundurma tamamen yasal.

Bu hızlı değişim tek seferlik değil, kalıcı bir örüntü: aşağıdaki tablo Temmuz 2026 itibarıyla doğrudur; birkaç yıl içinde yeniden gözden geçirilmesi gerekecektir.

Küresel Kenevir Yasallık Tablosu

Her hücre birincil veya yarı-birincil bir kaynağa dayanıyor (resmi gazete, yüksek mahkeme kararı, hükümet sitesi, tanınmış hukuk bürosu rehberi). Kaynaklar yazının sonundaki “Kaynaklar” bölümünde listelidir. Nüans taşıyan hücrelerde küçük bir üst simge, tablo altındaki numaralı notlara işaret ediyor; daha fazla ayrıntı için ülke adına tıklayarak (bağlantısı olan ülkelerde) ayrı makaleye geçebilirsiniz.

ÜlkeEnd-YetiştirmeEnd-KullanımTıbbi-YetiştirmeTıbbi-KullanımKeyfi-YetiştirmeKeyfi-Kullanım
AlmanyaYasalYasalYasalYasalYasal1Yasal1
ArjantinYasalYasalYasalYasalYasal DeğilYasal Değil2
AvustralyaYasalYasalYasalYasalYasal3Yasal3
BelçikaYasalYasalYasal DeğilYasal4Yasal Değil5Yasal Değil5
BrezilyaYasal6Kaynak yetersizYasalYasalYasal Değil7Yasal Değil7
Çek CumhuriyetiYasalYasalYasalYasalYasal8Yasal8
DanimarkaYasalYasalYasalYasal9Yasal DeğilYasal Değil
EkvadorYasalYasalYasal10YasalYasal Değil11Yasal Değil11
EstonyaYasalYasalYasal Değil12Yasal Değil12Yasal DeğilYasal Değil13
GürcistanYasal Değil14Kaynak yetersizYasal DeğilYasal DeğilYasal Değil14Yasal15
Güney AfrikaYasalYasalYasal16YasalYasalYasal17
HollandaYasalYasalYasalYasalYasal DeğilYasal Değil18
İspanyaYasalYasalYasal19Yasal20Yasal21Yasal21
İsviçreYasalYasalYasalYasalYasal DeğilYasal Değil22
İtalyaYasalYasal23YasalYasalYasal Değil24Yasal Değil24
JamaikaYasalYasalYasalYasalYasalYasal25
JaponyaYasal26Yasal26Yasal26Yasal26Yasal DeğilYasal Değil27
KanadaYasalYasalYasalYasalYasalYasal
KolombiyaYasalYasalYasalYasalYasal28Yasal28
Kosta RikaYasalYasalYasalYasalYasal Değil29Yasal Değil29
Kuzey MakedonyaYasal30Yasal30YasalYasalYasal DeğilYasal Değil
LüksemburgYasalYasalKaynak yetersizYasalYasal31Yasal32
MaltaYasalYasalKaynak yetersizYasal33Yasal34Yasal35
MeksikaYasal Değil36Kaynak yetersizYasalYasalYasal37Yasal38
ParaguayYasalYasalYasalYasalYasal DeğilYasal Değil39
PeruYasalYasalYasalYasalYasal Değil40Yasal Değil41
PolonyaYasalYasalYasalYasalYasal DeğilYasal Değil42
TaylandYasalYasalYasalYasal43Yasal DeğilYasal Değil44
TürkiyeYasalYasalYasalYasal45Yasal DeğilYasal Değil
UruguayYasalYasalYasalYasalYasal46Yasal46
ABDYasalYasalYasal Değil47Yasal48Yasal Değil49Yasal Değil49
YunanistanYasalYasalYasalYasal50Yasal DeğilYasal Değil51

Notlar:

  1. Almanya, keyfi: 1 Nisan 2024’ten beri (Cannabis Gesetz/KCanG) kişi başı 3 bitki ev yetiştirme + kamuda 25g/evde 50g bulundurma yasal. Şubat 2026’da CDU parti kongresi geri alma kararı aldı ama yasal etkisi yok, koalisyon ortağı SPD engelliyor - siyasi belirsizlik sürüyor.
  2. Arjantin, keyfi-kullanım: Ceza Kanunu’nda suç, ama 2009 Fallo Arriola Yüksek Mahkeme kararı kişisel kullanım amaçlı bulundurmanın cezalandırılmasını anayasaya aykırı buldu - fiilen kovuşturma yapılmıyor.
  3. Avustralya, keyfi: Yalnızca ACT’te (Başkent Bölgesi) tam yasal - 2020’den beri kişi başı 2 bitki ekim, 50g’a kadar bulundurma. Diğer eyaletlerde yasa dışı veya kısmen suçsuzlaştırılmış (Güney Avustralya, Kuzey Bölge).
  4. Belçika, tıbbi-kullanım: Yalnızca onaylı ürünler (Sativex, reçeteli CBD tozu) - bütün bitki/çiçek formu kapsam dışı.
  5. Belçika, keyfi: Yasada suç, ama 2003’ten beri kişi başı 1 bitki/3g eşiğinin altında, ağırlaştırıcı unsur yoksa yalnızca idari para cezası (kovuşturmama politikası, tam serbestlik değil).
  6. Brezilya, end-yetiştirme: STJ (Kasım 2024) düşük-THC kenevir üretimine sıhhi izin verilebileceğine hükmetti; ANVISA/MAPA süreci 2025-2026’da hâlâ şekilleniyor - çok yeni bir çerçeve.
  7. Brezilya, keyfi: STF (26 Haziran 2024) 40g/6 bitkiye kadar bulundurmayı suç olmaktan çıkardı (idari ihlal) - ama yetiştirme/satış hâlâ suç.
  8. Çek Cumhuriyeti, keyfi: 1 Ocak 2026’dan itibaren (30 Mayıs 2025 Meclis, 3 Temmuz 2025 Senato onayı) 21+ yaş için 3 bitki ekim + 100g ev/25g dışarı bulundurma tam yasal. Ticari satış hâlâ yasak.
  9. Danimarka, tıbbi-kullanım: Artık kalıcı yasa (Nisan 2025 kabul, Ocak 2026 yürürlük) - önceden 2018’den beri geçici deneme programıydı.
  10. Ekvador, tıbbi-yetiştirme: Düzenleme çerçevesi var (2021) ama yerel basında fiili ekim ruhsatlandırmasının gecikmeli işlediği bildirilmiş.
  11. Ekvador, keyfi: Kasım 2023’te kişisel doz eşiği (10g) kaldırıldı, artık vaka bazlı yargısal değerlendirme var - belirsizlik arttı.
  12. Estonya, tıbbi: 2005 çerçevesi teoride bireysel onayla reçeteye izin veriyor ama pratikte neredeyse hiç işlemiyor (2005-2016 arası yalnızca 1 hasta), yerli ruhsatlı ürün yok.
  13. Estonya, keyfi-kullanım: 7,5g’a kadar yalnızca idari para cezası (sabıka yok).
  14. Gürcistan, end/keyfi-yetiştirme: 2018 Anayasa Mahkemesi kararı yalnızca TÜKETİMİ serbest bıraktı - yetiştirme ve satış açıkça istisna, hâlâ suç (6-12 yıl hapis).
  15. Gürcistan, keyfi-kullanım: 30 Temmuz 2018 Anayasa Mahkemesi kararıyla kişisel tüketim/bulundurma anayasal hak - ama yasal bir edinme yolu yok (bkz. not 14).
  16. Güney Afrika, tıbbi-yetiştirme: SAHPRA ruhsat sistemi var ve işliyor, ama ~100 başvurudan yalnızca 5’i onaylandı - yasal yol dar.
  17. Güney Afrika, keyfi-kullanım: Özel alanda serbest, ticari satış yasak; kenevir kulüpleri yasal gri alanda.
  18. Hollanda, keyfi-kullanım: Coffeeshop satışı “gedoogbeleid” (kovuşturmama toleransı) ile yönetiliyor, teknik olarak yasal değil. 7 Nisan 2025’ten itibaren 10 belediyede düzenlenmiş/yasal bir tedarik zinciri pilot aşamasında (4 yıl sürecek).
  19. İspanya, tıbbi-yetiştirme: AEMPS 2016’dan beri ruhsat veriyor ama tarihsel olarak esas amaç ihracattı, yurt içi kullanım izni çok geç geldi.
  20. İspanya, tıbbi-kullanım: Real Decreto 903/2025, 9 Ekim 2025’te yürürlüğe girdi - 2022’deki siyasi onaydan 2+ yıl sonra. Yalnızca hastane eczaneleri, 4 durumla sınırlı.
  21. İspanya, keyfi: Yalnızca özel alanda, kamudan görünmeyecek şekilde. “Kenevir sosyal kulüpleri” yasal gri alanda.
  22. İsviçre, keyfi-kullanım: 10g’a kadar bulundurma tamamen cezasız (19 Haziran 2023 Federal Mahkeme kararı), ama tüketimin kendisi hâlâ teknik olarak kabahat (100 CHF sabit ceza).
  23. İtalya, end-kullanım: 11 Nisan 2025’ten itibaren “Decreto Sicurezza” kenevir çiçeği/reçinesi ticaretini (THC oranından bağımsız) yasakladı - lif/tohum/gövde ürünleri etkilenmedi. Dava AB Adalet Divanı’nda.
  24. İtalya, keyfi: Aralık 2019 Yargıtay kararı küçük ölçekli ev yetiştirmeyi suç saymadı ama miktar tanımsız; bulundurma idari ihlal.
  25. Jamaika, keyfi-kullanım: 2 ons’a (56g) kadar “hafif suç” - sabıka oluşturmuyor ama teknik olarak hâlâ bir ihlal.
  26. Japonya: Aralık 2024/Mart 2025 reformu öncesi bu dört kategori “yasal değil” idi. Yeni Tip 1/Tip 2 lisans sistemi ve THC kalıntı eşikleri endüstriyel ve tıbbi kullanımı yasallaştırdı - kenevir kaynaklı ilaçlar (Epidiolex dahil) tarihte ilk kez erişilebilir.
  27. Japonya, keyfi-kullanım: 12 Aralık 2024’e kadar “kullanımın kendisi” yasada hiç suç değildi (yalnızca bulundurma/yetiştirme suçtu). Reform bu boşluğu kapattı, artık 7 yıla kadar hapis öngörülüyor.
  28. Kolombiya, keyfi: 1994 Anayasa Mahkemesi “dosis mínima” doktrini + 2015 kararı, 20g/20 bitkiye kadar kişisel kullanım/ekim serbest bırakıyor. Ticari satış ayrı ve yasak - tam ticari yasallaştırma girişimi Senato’da defalarca reddedildi. Güncelleme: Ekim 2025 tarihli Decreto 1138/2025 ile tıbbi kenevir çiçeğinin eczanelerde reçeteyle satışı ilk kez mümkün oldu; rekreasyonel yasallaştırma tasarısı (PL 023/2025) ise Mayıs 2026’da Meclis komisyonundan geçti, henüz yasalaşmadı.
  29. Kosta Rika, keyfi: Yasada açık serbestlik yok, ama Yargı Gücü’nün yerleşik içtihadı kişisel tüketim amaçlı ekim/bulundurmayı suç saymıyor (miktar sınırı tanımsız, vaka bazlı).
  30. Kuzey Makedonya, end: Teknik olarak serbest ama AB’deki gibi genel çiftçi kaydı sistemi yok - aynı kısıtlı, tıbbi kenevirle ortak lisans rejimi üzerinden yürüyor.
  31. Lüksemburg, keyfi-yetiştirme: 21 Temmuz 2023’ten itibaren hane başı (kişi başı değil) 4 bitkiye kadar.
  32. Lüksemburg, keyfi-kullanım: Yalnızca EVDE tüketim/bulundurma serbest; kamusal alanda hâlâ yasak, ticari satış yok.
  33. Malta, tıbbi-kullanım: Yalnızca Malta’da ikamet eden hastalara yerel doktor reçetesiyle; yabancı izinler tanınmıyor.
  34. Malta, keyfi-yetiştirme: 18 Aralık 2021’den beri hane başı 4 bitki; 500 üyeye kadar kâr amacı gütmeyen dernekler de yetiştirebiliyor.
  35. Malta, keyfi-kullanım: AB’de rekreasyonel kullanımı suç olmaktan çıkaran ilk ülke (2021), ama açık ticari perakende satış yok - yalnızca dernek modeli.
  36. Meksika, end-yetiştirme: Ocak 2025’te Yüksek Mahkeme (SCJN), tıbbi/bilimsel amaç dışı (ticari) kenevir yetiştirme yasağını kaldıramadı (6/8 oy) - ticari ölçekte endüstriyel kenevir hâlâ yasak.
  37. Meksika, keyfi-yetiştirme: 2021 Yüksek Mahkeme kararı (DGI) + 2026 COFEPRIS uygulamasıyla kişisel tüketim amaçlı ekim, sağlık izniyle yasal - ama Kongre hiçbir zaman kapsamlı bir yasa çıkarmadı, mekanizma idari izin temelli.
  38. Meksika, keyfi-kullanım: Aynı izin mekanizmasıyla rekreasyonel tüketim serbest; satış/ticarileştirme kesinlikle yasak.
  39. Paraguay, keyfi-kullanım: 1988’den beri (Ley 1.340) 10g’a kadar kişisel kullanım amaçlı bulundurma cezadan muaf - ekim/satış hâlâ suç.
  40. Peru, keyfi-yetiştirme: Ceza Kanunu’nun 8g’lık muafiyeti yalnızca bulundurmayı kapsıyor; ekim ayrı bir suç (8-15 yıl hapis), lisanslı çerçeve dışında.
  41. Peru, keyfi-kullanım: 8g’a kadar kişisel/anlık tüketim amaçlı bulundurma suç değil (yasallaştırma değil, cezasızlık).
  42. Polonya, keyfi-kullanım: Hükümet 2023 seçim öncesi reform sözü verdi, Şubat 2025’te resmen geri adım attı (%73 kamuoyu desteğine rağmen).
  43. Tayland, tıbbi-kullanım: 26 Haziran 2025’ten itibaren PT33 formuyla, tek kullanımlık, en fazla 30 gün süreli reçete zorunlu (öncesinde reçetesiz serbest satış vardı).
  44. Tayland, keyfi-kullanım: Haziran 2025’ten itibaren fiilen yasa dışı; hükümet çiçeği tam narkotik listesine alma niyetini açıklamış ama henüz yapmamış.
  45. Türkiye, tıbbi-kullanım: 20 Temmuz 2025 yasası + 31 Ocak 2026 yönetmeliğiyle eczanelerde reçeteli satış yasal (%0,3 THC altı ürün kategorisi - tam-spektrum çiçek reçetesi değil).
  46. Uruguay, keyfi: Ley 19.172 (2013) - eczane, ev yetiştirme (6 bitki/480g yıllık) veya kenevir kulübü (15-45 üye) kanallarından biriyle.
  47. ABD, tıbbi-yetiştirme: Eyalet düzeyinde (38+ eyalette) yasal, ama federal düzeyde üretim/yetiştirme büyük ölçüde hâlâ Schedule I kapsamında - yalnızca nihai ürün Schedule III’e taşındı.
  48. ABD, tıbbi-kullanım: 23-28 Nisan 2026’da DOJ/DEA, eyalet lisanslı tıbbi kenevir ürünlerini federal düzeyde Schedule I’den Schedule III’e indirdi (18 Aralık 2025 Başkanlık kararnamesinin sonucu) - çok yeni bir gelişme.
  49. ABD, keyfi: Federal düzeyde hâlâ Schedule I; eyalet bazında büyük fark (24 eyalette tam yasal). Rekreasyonel dahil geniş yeniden sınıflandırma süreci Haziran-Temmuz 2026’da duruşma aşamasında, karar henüz açıklanmadı.
  50. Yunanistan, tıbbi-kullanım: Haziran 2017’den beri yasal ama bürokratik gecikmeler yüzünden ilk reçete ancak 19 Şubat 2024’te verildi.
  51. Yunanistan, keyfi-kullanım: Suç, ama asgari ceza 5 aya indirildi - toleranslı bir uygulama.

Sonuç

Kenevirin yasal haritası artık ikili bir “yasal / yasal değil” sorusundan çok, altı ayrı eksende (yetiştirme × kullanım, üç amaç için) değerlendirilmesi gereken bir bulmaca. Aynı ülke içinde bile endüstriyel kenevir serbestken tıbbi kullanım reçeteye, keyfi kullanım ise ya suça ya belirsiz bir tolerans alanına tabi olabiliyor. Türkiye’deki güncel süreç için Türkiye’de Kenevir Yasallaştırma Faaliyetleri ve TİTCK’nin yeni kılavuzu yazılarımıza, kenevirin tarihsel arka planı için Dünyada Kenevirin Tarihçesi yazımıza bakabilirsiniz. Belirli bir ülke hakkında daha fazla ayrıntı için tablodaki bağlantılı ülke adlarına tıklayın.

Kaynaklar