Türkiye Tıbbi Keneviri Tartışıyor

Haziran 2025’te Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne sunulan kapsamlı sağlık yasası tasarısı, yalnızca sağlık çalışanlarının özlük haklarını değil, uzun süredir tartışılan bir konuyu da yeniden gündeme taşıdı: tıbbi kenevirin yasal olarak eczanelerde satılması.

Bu yazı, tasarının bu maddesi etrafında yaşanan kamuoyu tartışmasının bir kaydıdır. Tartışmanın nasıl sonuçlandığına yazının sonunda ayrıca yer veriyoruz; kısaca söylemek gerekirse süreç, 20 Temmuz 2025’te yasanın TBMM’den geçmesi ve 31 Ocak 2026 tarihli yönetmelikle tamamlandı. Sürecin adım adım ayrıntısı için tıbbi kenevir eczanelere geliyor yazımıza bakabilirsiniz.

Tasarı Ne Diyordu?

Tasarı, THC oranı belirli bir seviyenin altında olan kenevir içerikli ürünlerin reçeteli ilaç statüsünde eczanelerde satılmasına izin veriyordu. Tartışma döneminde şu noktalar henüz belirsizdi:

• Ürünlerin ithal mi yoksa yerli mi üretileceği,
• Reçeteleme, takip ve kontrol mekanizmalarının nasıl işleyeceği,
• Hangi hastalıklara, hangi kriterle verileceği.

Bu belirsizlikler, tartışmanın merkezindeki başlıklardı ve büyük ölçüde sonradan çıkan ikincil mevzuatla netleşti.

Uzmanlardan Öne Çıkan Görüşler

Tartışma döneminde konu, çeşitli televizyon ve internet programlarında sağlık alanından milletvekilleri ve akademisyenlerle ele alındı. Öne çıkan görüşler iki ana eksende toplanabilir:

Destekleyen bakış: Tıbbi kenevirin multipl skleroz, kronik ağrı ve kemoterapiye bağlı iştahsızlık gibi durumlarda tedaviyi tamamlayıcı bir seçenek olabileceği, ancak bu kadar önemli bir konunun kapsamlı bir sağlık torba yasası içinde aceleye getirilmemesi gerektiği vurgulandı.

Temkinli/eleştirel bakış: Üç başlık öne çıktı:

1. Şeffaflık: Hazırlık sürecinde kamuoyunun, bilim insanlarının ve ilgili sivil toplum kuruluşlarının yeterince bilgilendirilmediği eleştirisi.
2. Düzenleyici boşluklar: Reçeteleme kriterleri, takip mekanizmaları ve hekim eğitimi gibi konuların başlangıç metninde yeterince tanımlanmadığı görüşü.
3. Bağımlılık ve denetim riski: Denetimsiz bir uygulamanın riskleri. Bu bağlamda tartışmada, Kanada gibi keyfi kullanımı da serbestleştiren ülkelerde gençlerde kullanımın arttığına dair iddialar dile getirildi.

Bu son noktaya ilişkin bir hatırlatma yerinde olur: yasallaşmanın gençlerde kullanım üzerindeki etkisi, uluslararası literatürde tartışmalı bir konudur ve farklı çalışmalar farklı sonuçlar bildirmektedir. Tartışmada dile getirilen kesin oranlar, bir tarafın argümanı olarak değerlendirilmelidir. Ayrıca Türkiye’de kabul edilen model keyfi kullanımı serbestleştirmiyor; yalnızca reçeteye bağlı tıbbi erişimi düzenliyor.

Küresel Örnekler

Tartışmada sık sık başka ülke modellerine atıf yapıldı:

• Almanya: Tıbbi kenevir 2017’den bu yana reçeteyle erişilebilir; Nisan 2024 reformuyla erişim daha da kolaylaştı.
• İsrail: Tıbbi kenevir üretim ve dağıtımında en kapsamlı denetim sistemlerinden birine sahip.
• Kanada: Tıbbi kullanımı 2001’de düzenledi, 2018’de keyfi kullanımı da kapsayan tam yasallaşmaya geçti.

Ülkelerin güncel yasal durumları için kenevirin yasal haritası yazımıza bakabilirsiniz.

Tartışmada Öne Çıkan Talepler

Uzman ve milletvekillerinin dile getirdiği başlıca öneriler şunlardı:

• Şeffaflık ve katılım: Düzenlemelerin açık oturumlarla ve geniş katılımla yapılması.
• Hekim eğitimi ve rehberler: Doktorlara yönelik eğitim ve reçeteleme rehberlerinin hazırlanması.
• Denetim: İl sağlık müdürlükleri aracılığıyla eczane bazlı denetim.
• Yerli üretimin teşviki: GMP standartlarında üretim yapan yerli firmaların desteklenmesi.

Tartışma Nasıl Sonuçlandı?

Bu tartışmaların ardından süreç hızla ilerledi:

• 20 Temmuz 2025: Yasa TBMM Genel Kurulu’ndan geçti.
• 24 Temmuz 2025: Resmî Gazete’de yayımlandı.
• 31 Ocak 2026: Kenevirden Elde Edilen Ürünlere Dair Yönetmelik yürürlüğe girdi; THC üst sınırı %0,3 olarak belirlendi, satış eczanelerle sınırlandı ve tıbbi ürünler için elektronik reçete üzerinden izlenebilirlik zorunlu kılındı.

Böylece Haziran 2025’te “tartışılan” konu, aradan geçen sürede reçeteye bağlı ve denetimli bir çerçeveye kavuştu. Bu düzenleme keyfi kullanımı serbestleştirmiyor; tıbbi ürünlere denetimli erişimi düzenliyor. Sürecin daha geniş arka planı için Türkiye’de kenevirin tarihi yazımıza bakabilirsiniz.